Autoverzekering en carpoolen: zijn passagiers verzekerd?

Voor carpoolen heb je in België geen aparte verzekering nodig: de verplichte BA van de auto dekt de passagiers al, of ze meebetalen of niet. Het echte gat in de dekking zit bij de bestuurder, die door zijn eigen BA niet beschermd is als hij het ongeval veroorzaakt. Wie verder betaalt, hangt af van de schuldvraag en van de rit.

De BA volgt de auto en beschermt iedereen die erin zit

De wet van 21 november 1989 verplicht elke eigenaar van een in België ingeschreven voertuig tot een aansprakelijkheidsverzekering. Die BA-autoverzekering dekt de aansprakelijkheid van de eigenaar, van elke houder en van elke toegelaten bestuurder, en ook die van de passagiers. Verzekerd is dus de auto, niet een persoon: een collega die een week met jouw wagen rijdt, blijft gedekt.

Passagiers zijn derden in de zin van de wet. Veroorzaakt de bestuurder het ongeval, dan betaalt zijn maatschappij hun medische kosten, hun inkomensverlies en hun morele schade. Of ze meebetalen voor de brandstof, via BlaBlaCar geboekt hebben of familie zijn, speelt geen rol: sinds de wet van 1989 mogen vervoerde familieleden niet meer uitgesloten worden.

Ook de aansprakelijkheid van een passagier is verzekerd. Wie zijn portier openzwaait zonder te kijken en een fietser raakt, valt onder de BA van de auto en niet onder een eigen polis.

De bestuurder, de blinde vlek van de BA

De BA vergoedt de anderen. Voor zijn eigen polis is de aansprakelijke bestuurder geen derde: zijn breuken, zijn arbeidsongeschiktheid en zijn inkomensverlies draagt hij zelf, met een beperkte tussenkomst van het ziekenfonds. Van iedereen in de auto is hij de enige die de wet zonder vangnet laat.

De oplossing heet naargelang de maatschappij bestuurdersverzekering, bestuurdersbescherming of veiligheid van de bestuurder. Ze dekt de lichamelijke schade van wie achter het stuur zit, ook als hij in fout is, met forfaitaire uitkeringen of een vergoeding van de werkelijke schade. Plafonds en vrijstellingen verschillen sterk van polis tot polis.

Artikel 29bis: de passagier vergoed zonder schuldvraag

Artikel 29bis van de wet van 1989 beschermt de zwakke weggebruikers: voetgangers, fietsers, passagiers en bestuurders van toestellen die niet sneller gaan dan 25 km/u. Is er een motorrijtuig bij betrokken, dan wordt hun lichamelijke schade vergoed, ook als niemand een fout begaan heeft. Voor een passagier betaalt de BA-verzekeraar van de auto waarin hij zat.

Neem een schoolvoorbeeld op een traject zoals het mijne: ijzel op de E411, de auto glijdt in de vangrail, geen ander voertuig betrokken. De drie gewonde passagiers worden vergoed door de maatschappij van de auto; de bestuurder krijgt via 29bis niets.

Die regeling heeft drie grenzen:

• ze dekt lichamelijke letsels en overlijden, plus kleding en functionele prothesen, maar geen materiële schade zoals een laptop of een gsm;
• een slachtoffer ouder dan 14 jaar dat het ongeval en de gevolgen ervan gewild heeft, valt erbuiten;
• de bestuurder van elk betrokken motorrijtuig is altijd uitgesloten.

Onbekende dader, onverzekerd voertuig of gestolen auto

Een vluchtmisdrijf of een auto zonder verzekering laat de slachtoffers niet met lege handen achter. Het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds springt bij als de aansprakelijke niet verzekerd is, als het voertuig gestolen was of als de dader onbekend blijft. Lichamelijke schade dekt het altijd; materiële schade door een onbekende dader enkel als er ook zware lichamelijke letsels zijn.

Carpoolpassagiers die aangereden worden door een niet geïdentificeerd voertuig hebben dus twee wegen: 29bis via de verzekeraar van hun eigen auto, daarna het Fonds voor wat die regeling niet dekt.

Bedrijfswagen, huurauto of geleende wagen

Omdat de BA aan het voertuig vasthangt, werkt carpoolen met een bedrijfswagen zoals met een privéauto: de polis van de werkgever of de leasingmaatschappij dekt de passagiers. Wat je moet nakijken, staat in de car policy en niet in de wet: sommige bedrijven beperken wie mag rijden of het privégebruik.

Bij een huurauto geldt de BA van de verhuurder, met eigen voorwaarden over de aangegeven bestuurders. Bij een geleende auto speelt de polis van de eigenaar; een schadegeval in fout weegt op zijn bonus-malusgraad, niet op die van de lener.

Apps en platformen: de BA van de bestuurder blijft de basis

Platformen brengen mensen samen, ze vervoeren niemand. Hun voorwaarden vragen dat de bestuurder een geldig rijbewijs en een verzekering in orde heeft; bij een ongeval vergoedt zijn BA de passagiers. De bijstandswaarborgen die BlaBlaCar met AXA afsprak, worden voorgesteld voor de Franse markt; vertrek je uit België, reken er dan niet op zonder de voorwaarden te lezen die bij de boeking getoond worden.

Een onkostenvergoeding verandert niets aan de dekking zolang ze een vergoeding van kosten blijft. Een bestuurder die een geregelde betalende dienst zou opzetten, stapt uit het wettelijk kader van carpoolen, en zijn particuliere polis past dan niet meer bij het werkelijke gebruik van de auto.

Tabel met de gewone situaties

Op de dag van het ongeval

Het aanrijdingsformulier vullen de bestuurders in; de passagiers staan erop als getuigen, met naam en adres. De voorkant moet door beide partijen ondertekend zijn, en de aangifte gaat doorgaans binnen de week naar de verzekeraar. Elke gewonde passagier neemt contact op met de betrokken BA-maatschappij, en wie onderweg naar het werk was, verwittigt ook zijn werkgever, die het ongeval bij zijn eigen verzekeraar aangeeft. Een kind als passagier is net zo gedekt als een volwassene, en artikel 29bis geldt zonder minimumleeftijd; het autostoeltje is een verplichting uit de wegcode, geen voorwaarde van de verzekering.