Ongeval bij carpoolen: formulier, vergoeding, aansprakelijkheid

Bij een ongeval tijdens het carpoolen worden gewonde passagiers in België altijd vergoed: door de BA van het aansprakelijke voertuig, of via artikel 29bis als niemand in fout is. Alleen de bestuurder moet op een persoonlijke waarborg rekenen, tenzij hij op weg naar zijn werk was. De nodige stappen passen in een handvol handelingen op de dag van het ongeval zelf.

Ter plaatse: beveiligen, bellen, vaststellen

De eerste minuten verlopen zoals bij elk ongeval. Vier knipperlichten, fluovestje, gevarendriehoek, en op de snelweg iedereen achter de vangrail. Is er een gewonde, dan bel je 112 en stelt de politie een proces-verbaal op; zonder gewonden en met een akkoord tussen de bestuurders is de politie niet nodig.

Het aanrijdingsformulier vullen de twee bestuurders samen in. De passagiers zijn geen partij, maar hun naam en adres komen in het vak voor getuigen en gewonden. De voorkant moet door beide bestuurders ondertekend zijn; de achterkant, die elk thuis invult, heeft niet dezelfde bewijskracht. Wie tekent, erkent geen schuld, maar legt de feiten vast.

De passagiers: in elk geval vergoed

De wet van 21 november 1989 behandelt passagiers als derden. Er zijn drie mogelijkheden:

• jouw bestuurder is in fout: de BA-autoverzekering van zijn auto vergoedt de passagiers, met medische kosten, ongeschiktheid en morele schade;
• de andere bestuurder is in fout: zijn maatschappij betaalt, voor de passagiers en voor jouw bestuurder;
• niemand is in fout (ijzel, overstekend ree, onwel worden): via artikel 29bis vergoedt de verzekeraar van de auto waarin ze zaten de passagiers.

Artikel 29bis dekt lichamelijke schade, kleding en functionele prothesen. Een kapotte laptop of gsm valt erbuiten; daarvoor moet er een aansprakelijke zijn. Vlucht de dader of rijdt hij onverzekerd, dan neemt het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds de letsels over.

De gewonde bestuurder

De bestuurder in fout kan niets eisen van zijn eigen BA, en artikel 29bis sluit hem altijd uit. Zijn kosten draagt hij zelf, met het ziekenfonds voor de verzorging, tenzij hij een bestuurdersverzekering heeft. Is de andere auto aansprakelijk, dan wordt hij door die BA vergoed zoals elk slachtoffer.

Carpoolen verandert niets aan de bonus-malus: een schadegeval in fout doet de graad van de verzekeringnemer stijgen, of er nu één of vier mensen in de auto zaten. Hoeveel er die dag voor de rit betaald werd, speelt voor de vergoeding geen enkele rol. Ook het aantal passagiers of de vraag of ze elkaar kenden, verandert niets aan wie betaalt.

Op weg naar het werk: arbeidsongeval

De arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 dekt de werknemer uit de privésector op de weg naar en van het werk, tussen zijn verblijfplaats en zijn werkplek. Het traject moet normaal zijn, maar de wet aanvaardt bepaalde omwegen, waaronder die om een collega mee te nemen of thuis af te leveren met wie je carpoolt. In gedeeld woon-werkverkeer blijft dus iedere inzittende beschermd, ook tijdens de omweg.

Elke werknemer is gedekt door de arbeidsongevallenverzekeraar van zijn eigen werkgever. In een auto met twee collega’s van hetzelfde bedrijf en een bediende van een andere firma kunnen drie dossiers opengaan bij twee verschillende verzekeraars. Die dekking geldt zelfs voor de bestuurder in fout: ze betaalt de medische kosten en een deel van het loonverlies, en de verzekeraar verhaalt dat eventueel op de BA-maatschappij van de aansprakelijke.

Buiten de rit naar het werk valt dat vangnet weg. Voor een weekend aan zee met onbekenden die je via een app vond, spelen alleen de BA, artikel 29bis en een eventuele bestuurdersverzekering. Het ziekenfonds schiet de verzorging voor en een aanvullende hospitalisatieverzekering dekt het meerdere; die verhaalt het daarna op de verzekeraar die de vergoeding verschuldigd is. Een passagier die zelfstandige is, valt evenmin onder de wet van 1971: zijn gewaarborgd inkomen hangt af van zijn eigen verzekering.

Wie doet wat, en wanneer

Bewaar doktersattesten, apothekersbonnetjes, ziekenhuisfacturen en bewijzen van inkomensverlies. De vergoeding wordt op stukken berekend, of het dossier nu via een BA, via 29bis of als arbeidsongeval loopt.

Aansprakelijkheid tussen carpoolers

Kan een passagier de bestuurder die hem verwondde aansprakelijk stellen? Juridisch wel, maar de BA van de auto betaalt, niet de bestuurder uit eigen zak. Hetzelfde geldt voor een passagier die een ongeval veroorzaakt door zijn portier te openen: zijn aansprakelijkheid valt onder de BA van de auto.

Geen enkele schriftelijke afspraak tussen carpoolers kan een passagier de rechten afnemen die de wet hem geeft. Door de Belgische wetgeving heeft een carpoolcontract dat de bestuurder zou vrijpleiten geen zin. Ik kijk bij het samenstellen van een ploeg liever na of elke bestuurder een verzekering in orde heeft en een geldige keuring.

Ongeval in het buitenland

Een carpoolrit naar Frankrijk of elders in Europa blijft gedekt door de Belgische BA, die geldt in de hele Europese Economische Ruimte. Het Europees aanrijdingsformulier is in elk land hetzelfde; iedereen vult de taalversie in die hij begrijpt, want de rubrieken zijn overal op dezelfde manier genummerd. Voor de vergoeding van passagiers gelden dan de regels van het land van het ongeval, en die kunnen afwijken van artikel 29bis.

Veilig carpoolen begint trouwens voor het vertrek: gordels om, kinderen in een aangepast zitje, tassen vast in de koffer in plaats van op de hoedenplank.